Editions used. Eyrbyggja
saga. Brands þáttr örva. Eiríks saga rauða. Grœnlendinga
saga. Grœnlendinga þáttr. Einar Ól. Sveinsson
og Matthías Þórðarson gáfu út. Íslenzk
fornrit IV. Reykjavík, 1935.
Others.
Translations used. The Saga of
the People of Eyri, tr. Judy Quinn, The Complete Sagas of Icelanders,
ed. Viðar Hreinsson. Reykjavík, 1997. 5 vols. Vol. V, pp. 131-218.
Others.
Editorial comment. The text contains a little over 39, 500 words.
ÍF IV. 10. 17. Þorðr hafði
þat upphaf gørðarinnar, at hann kallar, at sá
skal hafa happ, er hlotit hefir;3 kvað þar engi
víg bœta skulu, þau er orðit höfðu á Þórsnesi,
eða áverka, en völlin kallar hann spilltan af heiptarblóði,
er niðr hafði komit, . . . 3Sbr.
Morkinskinnu (útg. Ungers, bls. 88): “skyldi þar leggjask
hernaðr, sem hafizk hafði, en sá happ hafa, er hlotit
hafði”.
CSI V. 10. Thord arbitrates between the Kjalleklings
and the men of Thorsnes:
137. Thord began the settlement by stating that the
gains of each side should be preserved: he declared that no compensation
should be paid for the killings or bloody wounds which had been caused at Thorsnes
and he argued that since the ground had been defiled by blood spilt in rage,
the earth could no longer be considered more sacred there than anywhere else.
PC 10. 36. The first of Thord’s decisions was that
each side should keep the advantage gained.
ASB 6. 10. 24. 5. 2.3. sá skal
– hefir, offenbar eine sprichwörtliche redensart, was auch die
alliteration zu bestätigen scheint: “jeder so den vorteil behalten,
den er erlangt hat”, d. h. jeder soll empfangen, was er verdiente.
FJ Proverb word 163. Page 92. happ – sá skal
hafa happ er hlotit hefr Eyrb 11. ‘Den skal beholde det vundne som
har fået det’ (?: enhver skal beholde hvad han har fået),
er måske ikke egl. ordsprog men en juridisk termin.
Gering 8. happ (nr. 163). – Das nur aus Eyrb. (c. 10,
5) citierte sprichwort: sá skal hafa happ er hlotit hefir steht
auch Heimskr. 3, 1782: skyldi . . . sá hafa happ er hlotit
hafði. Vgl. ferner Ól. s. helga c. 60 (Fms. 4, 11013):
konungr segir, at þat skyldi þá hverr hafa sem fengit hafði,
u. ebda c. 169 (5, 1422): munu nú hafa hvárir sem
fengit hafa.
FJ 65. happ Sá skal hafa happ er hlotið hefur (Eyrb.
11).
ÍM 131. HAPP Sá skal hafa happ
er hlotið hefur. Eyrb. 10. kap.
TPMA 4. 488. GEWINN/gain/profit 10.
Gewinnen und festhalten (sparen) 10.1. Man halte das Gewonnene fest und spare
10.1.1. Allg. Nord. 269 Sá skal hafa happ er hlotit hefir Jeder
soll den Vorteil behalten, den er erlangt har EYRBYGGJA SAGA 10, 5 (=JÓNSSON,
ARKIV 163. JÓNSSON 65). → HALTEN 6 – 7a, 10, 12, 16,
21, 24, 34, 36, SPAREN 8, 13, VERLIEREN 138. Vgl. EIGEN
5.2.2., GUT (Subst.) 5.2., HALTEN 1.1., HÜTEN 1.
ÍF IV. 13. 24. Snorri lét sér
fátt finnask um þessi tíðendi, en Þórdís
segir, at þá var vel fagnat,– “ef grautr er
gefinn Gíslabana.” Börkr svarar: “Eigi hlutumk
ek til málsverða.”
CSI V. 13. Thordis, on the quality of food appropriate
for her brother Gisli’s killer, Eyjolf:
140. Snorri appeared indifferent but Thordis said that it would
be a good enough welcome– “if gruel is given to Gisli’s
killer”. “It’s not for me to decide on the food,”
replied Bork.
PC 13. 42. “It wasn’t food I had in mind,”
said Bork.
ASB 6. 13. 35. 8. 8. grautr, ein mehlbrei,
der mit wasser oder auch mit milch oder molken eingerührt ward (Weinh.
s. 150). Die äusserung der Þórdís beweist, dass diese
speise, obwohl sie sehr häufig genossen ward, nicht besonders geschazt
wurde.
Ed. note. See Gísla saga, ÍF VI. 36.
116. “Grát mun ek Gísla, bróður minn,”
segir Þórdís; “en mun eigi vel fagnat Gíslabana,
ef grautr er görr ok gefinn?”
15. ASB 15. 39. hann var vitr maðr ok forspár um marga hluti; langrækr ok heiptúðigr; heilráðr vinum sínum, en óvinir hans þóttuz heldr kulða af kenna ráðum hans.
ÍF. IV. 15.
IV. 16. 28-9. . . . ok er mjök leið
á kveldit, mælti Geirríðr við Gunnlaug: “Þat
vilda ek, at þú fœrir eigi heim í kveld, því
at margir eru marlíðendr;3 eru (29) ok
opt flögð í fögru skinni, en mér lízk nú
eigi sem hamingjusamligast á þik.” 3Marlíðendr
eru þeir, sem líða yfir mar: sjóinn, sbr.
Vafþrúðnismál, 48. vísu: hverjar ro þær
meyjar,/es líða mar yfir,/fróðgeðjaðar fara. Er
í því kvæði átt við hamingjur,
góðar verur, sem skapa mönnum forlög. Aftur er hér
í sögunni átt við illar vættir, einkum fjölkynngisfólk.
CSI V. 16. Geirrid to Gunnlaug, attempting to dissuade
him from returning home that night because many sea-spirits are about:
142. Late in the evening, Geirrid said to Gunnlaug, “I
don’t want you to go home tonight, because it’s a night
of much spirit-movement and many a witch wears a fair face. You don’t
strike me as a lucky-looking man right now.”
ASB 6. 16. 41. 1. 18. margir – marlíðendr,
allit. sprichwort; die marl. sind personen, die vermöge ihrer
zauberkunst über das meer zu schweben im stande sind, vgl. Vafþr.
48: hverjar ´ro þær meyjar es líþamar yfer.
FJ Proverb word 275. Page 172. marlíðandi –
margir eru marlíðendr Eyrb 18 (Ger 41). ‘Det er mange
slags folk, der sejler over havet’. Ordet marlíðendr
betegner sikkert søfarerere, men ikke væsner der svæver om
i luften over havet; jfr ags. sælíðend; jfr også
líðandi i bjóða líðöndum
löð og folklíðandi Fáfn 41.
ÍM 223. MARLÍÐANDI Margir eru marlíðendur.
Eyrb. 16. kap. marlíðendur: illar vættir eða fjölkynngismenn,
er líða yfir sjóinn.
ÍF IV. 16. 28-9. “Þat vilda
ek, at þú fœrir eigi heim í kveld, því
at margir eru marlíðendr; eru ok opt flögð í
fögru skinni, en mér lízk nú eigi sem hamingjusamligast
á þik.”
CSI V. 16. Geirrid to Gunnlaug, attempting to dissuade
him from returning home that night because many sea-spirits are about:
142. Late in the evening, Geirrid said to Gunnlaug, “I
don’t want you to go home tonight, because it’s a night of much
spirit-movement and many a witch wears a fair face. You don’t
strike me as a lucky-looking man right now.”
ASB 6. 16. 41. 1. 18.19. eru opt flögð
í fögru skinni, alliterierendes sprichwort (ursprüngl.
wol ein vísufjörðungr im fornyrðislag), das auch sonst begegnet,
z.b. Mírmans saga c. 1 (Riddara sögur s. 140 v. 1.).
FJ Proverb word 111. Page 84. flagð – opt er
flagð í fögru skinni Eyrb 81 (Ger 41) Mírm 140.
‘Ofte er der en trold (troldkvinde) i fager hud’ (legeme). Også
hos GJ med var.: fox í fögrum ham. I daglig tale siges
vist i reglen undir.
FJ 45. flagð Oft er flagð (fox GJ)
í fögru skinni (Eyrb. 81 og ö.) (fögrum ham
GJ).
ÍM 87. FLAGÐ Oft eru flögð
í fögru skinni. Eyrb. 16 kap. o.v. flagð = tröllkona, skass.
Flögðin sjást í fögru skinni. 1096.
TPMA 5. 460. HAUT/peau/skin 5.
Die Haut und das Innere 5.1. Die schöne (glänzende, weisse) Haut entspricht
nicht dem, was darunter liegt Nord. 18.19. Eru ok opt flögð
í fögru skinni Und oft sind hexen unter schöner Haut (verborgen)
EYRBYGGJA SAGA 16, 1. MÍRMANS SAGA 140, 4 Var.
ÍF IV. 18. 34. Spá-Gils svarar:
“Segðu svá Þorbirni, sem ek mæli, at ek hygg, at
hross hans muni eigi langt gengin ór högum þeira, en vant
er á menn at kveða, ok er betra at missa síns
en stór vandræði hljótisk af.”
CSI V. 18. Odd Katlason asks Seer-Gils about the
disappearance of Thorbjorn’s horses:
145. “Tell Thorbjorn exactly what I am telling you,”
Seer-Gils answered, “that I believe his horses have not strayed far from
their usual pasture. But it is difficult to name the men and it is better
to carry one’s loss than to end up in serious trouble.”
ASB 6. 18. 50. 6. 7.8. en stór
– af, “als dass grosse unannehmlichkeiten daraus erwachsen”.
Dass die infinitivische construction in die conjunctivische übergeht, ist
eine leichte anakolouthie.
Ed. note. For conceptual link see Laxdæla saga:
ÍF V. 46. 143. “Enn vilda ek sem fyrr, at þú
létir vera ok hjá þér líða þetta
vandræði; mun ek leita eptir þessu í hljóði;
því at þar til vilda ek allt vinna, at ykkr Bolla skilði
eigi á; er um heilt bezt at binda, frændi,” segir
hann.
ÍF IV. 18. 36-7. “Djarfliga barðisk
hann,” segir Þorbjörn, “en margir verða vaskir
í einangrinum,1 þó at lítt sé
vaskir þess í milli.” 1einangr:
eiginl. þrengsli, aðhald; hér klípa, þraut, hætta;
sbr. öngþveiti.
CSI V. 18. Thorbjorn and his men talk about the
fight at Mavahlid, their conversation overheard by Thorarin:
146. “He fought boldly,” said Thorbjorn, “but
many a man becomes brave in dire straits, though they’re
not at all brave the rest of the time.”
ASB 6. 18. 53. 17.
Gering 17. einangr. – 22. margir verða vaskir
í einangrinum: Eyrb. c. 18, 17.
ÍM 66. EINANGUR Margir verða vaskir
í einangrinum. G. Margur verður í einangrinum vaskur. Sbl
einangur: klípa, þraut, hætta.
TPMA 9. 14. NOT/besoin/need 1. Wesen,
Wirkung und Bedeutung von Not 1.9. Not macht mutig und dreist 1.9.1. Not verleiht
Mut und Kühnheit12 Nord. 183 Margir verða
vaskir í eingangrinum Manche werden tapfer in der Not EYRBYGGJA
SAGA 18, 17 (=GERING 22. JÓNSSON 34). Vgl. HUNGER 4.3. 12Vgl.
WHITING N 44.
ÍF IV. 18. 37. “Var þat satt?”
segir Þorbjörn. “Satt sem dagr,” segir
Oddr.
CSI V. 18. Odd, in the same overheard conversation,
affirming his claim that Thorarin chopped of his own wife’s hand, by mistake:
146. “Is that true?” said Thorbjorn. “True
as daylight,” said Odd.
ASB 6. 18. 53. 18.
ÍF IV. 19. 48. Vísa 16. “Hétu
hirðinjótar/haukaness til þessa,/heptandi vask heiptar,/hóglífan
mik drífu,/opt kømr, alnar leiptra,/ævifúrs
ór dúri,/nú kná jörð til orða,/œðiregn,
at fregna.” 16. vísa. Hétu hirðinjótar haukaness
drífu (a) mik hóglífan til þessa; vask heptandi heiptar;
opt kømr ævifúrs œðiregn ór dúri
(b); nú kná alnar leiptra jörð (c) at fregna til orða.
a) hauka nes: hönd; handar drífa: silfur; hirðinjótar
þess: menn. – b) 6. vo. Er svo í hdrr.: ævifúss
ór dúri M; í 309 er það aflagað, en
-úr virðist þar eiga að very í hendingu; ævifús
ór dúsi 446. Ef fylgt er V (og a. n. l. M) verður að
taka saman ævifúrs œðiregn: orusta; ævifúrr
væri þá sverð, sbr. lífköld laufa
veðr; þá væri dúrr að skilja sem mók,
hæglæti, og er það engan veginn ólíklegt.
En ævifúrr einstök kenning, og hafa fræðimenn
aðhyllzt leshátt 446, M: ævifús og tekið
það saman við alnar leiptra jörð; ævifús:
lífelsk, fús til að njóta lífsins, og er Þuríðr
að Fróðá þar vel lýst. Verður þá
að lesa dúsi (446), og þýðir það lygnt
og mollulegt veður. – c) alnar leiptr: gulls jörð:
kona, Þuríður. Hingað til hafa menn kallað mig hæglátan;
eg latti ófriðar (sbr. ‘hann var kallaðr mannasættir’);
oft kemur steypiregn úr mollunni (eða: oft kemur úr hæglætinu
harðneskjulegur bardagi); nú mun húsfreyjan frétta
orð mín.
CSI V. 19. A verse by Thorarin, spoken to
Arnkel of Bolstad:
151. Verse 16. “Those who enjoy the snow-drift/of the
hawks’ spur/accused me of easy living/--until now I have frustrated feuds./A
cloudburst, furious torrent, often comes in still weather./Now the
land of the wrist’s lightning/will learn of my words.”
ASB 6. 19. 66. 17. Str.16. Pros. wortfolge:
Haukaness drífo hirþenjótar héto mik hóglífan
til þessa (ek vas heptande heiptar); opt kømr œþeregn
ór dúse – nú kná ævefús alnar
leiptra jörð fregna til orþa. “Die männer
forderten mich, den friedfertigen, dazu heraus – ich pflegte (sonst) meinen
zorn zu beherrschen; oft kommt stürmischer regen nach einer windstille
– nun kann (mag) die lebenslustige frau (meine) worte erfahren.”
haukanes, n., “vorgebirge des habichts”, d.h. “ort
auf dem der habicht zu ruhen pflegt”, daher “hand”; drífa,
f., “schnee”; “handschnee” s.v.a. “silber”;
hirþenjótr, m., “hüter, besitzer”; “besitzer
des silbers” s.v.a. “mann”. heita ehn til ehs, “jmd
zu etw. herausfordern”. hóglífr, adj., “ein
ruhiges leben liebend”, “friedfertig”. œþeregn,
n., “stürmischer regen”. dús, n., ?p. e??.,
aber in norweg. dialekten noch in derselben form und in der bedeutung “windstille
nach einem sturm” erhalten (Aasen 119a; Ross 121 b). ævefúss,
adj., “begierig nach dem leben, lebenslustig”, vgl. unten §21.
öln, f., “unterarm”; leiptr, n., “blitz”;
“blitz des unterarmes” s.v. a. “armband”; “erde
des armbandes” = “frau”. Gemeint ist Þorbjörns
witwe Þuríþr.
ÍF IV. 20. 53. Þórarinn sagði
henni;2 hon kvað þá hafa varleitat hans Odds, –
“ok vil ek enn, at þér hverfið aptr, ok mun ek fara með
yðr, ok mun eigi mega með laufsegli at sigla, þar
sem Katla er.”3 2ok
spurði – henni B; sl. V, Mp; verkamaðr: verkmær
309, M1. 3sigla með laufsegli: hafa vettlingatök
við eitthvað; laufsegl: grein með laufi á, notuð
í segls stað (Falk). Til samanburðar við þetta má
ef til vill minna á orðið vöndr, sem haft er í
skáldskap um siglu.
CSI V. 20. Geirrid encourages Thorarin to the more
diligent pursuit of Odd Kotluson, who is being magically hidden by Katla.
153-4. Thorarin told her. She said they had not made a proper
search for Odd, “and so I want you to go back again, but I will come with
you this time. Where Katla is concerned, you won’t make any headway
using frail sail-cloth.”
ASB 6. 20. 72. 13. 6. mun eigi – er, “man
wird, wenn man es mit K. zu tun hat, nicht einen busch als segel verwenden dürfen”,
d.h. kleine mittel oder halbe massregeln werden hier nicht ausreichen. Dieselbe
redensart begegnet nur noch einmal in der Hrólfs saga kraka c. 2 (Fas.
I, 7): nú skal ekki með laufsegli lengr fara at við þenna
karl.
FJ Proverb word 241. Page 107. laufsegl – mun eigi
mega (nú skal eigi) með laufsegli sigla (lengr
fara) Eyrb. 33 (Ger. 72), Hrólfss 7. ‘Nú skal man (vi)
ikke længere sejle med løvsegl’, d. v. s. nu skal vi anvende
stærkere midler. At sigla laufsegli ‘at sejle varsomt og
langsomt’, ligesom med et sejl af løv (løvgren benyttet
som sejl, Fritzner).
TPMA 10. 363. SEGEL/voile(f.)/sail 8. Mit einem Laubsegel
fahren1 Nord. 17 Ok mun eigi mega með laufsegli
at sigla þar sem katla er Und man wird nicht mit einem Laubsegel
dorthin segeln können, wo Katla ist EYRBYGGJA SAGA 20, 13 (=JÓNSSON,
ARKIV 241. JÓNSSON 104). 18 Nú skal ekki með laufsegli
lengr fara ar við þenna karl Nun soll man nicht länger mit
einem Laubsegel zu diesem Mann fahren HRÓLFS SAGA KRAKA 2 (→FAS
I, 7[=JÓNSSON, ARKIV 241. JÓNSSON 104]). 1Vgl.
BAETKE 364 s.v. laufsegl: “fara með laufsegli at við e-n
leichte Mittel gegen jmd. anwenden, sanft mit jmd. umgehen”.
ÍF IV. 28. 72. Snorri svarar: “Þá
skulu vit ganga upp á Helgafell; þau ráð
hafa sízt at engu orðit, er þar hafa ráðin verit.”
CSI V. 28. Snorri godi to Styr in preparation for
giving him advice about how to be rid of the berserks:
163. “Then let’s walk up onto Helgafell,”
said Snorri. “Plans made there have less chance of coming to nothing.”
ASB 6. 28. 97-8. 10. 27. hafa sízt
– orðit, “sind am wenigsten zu nichte geworden”,
d.h. haben sich gewöhnlich als zweckdienlich erwiesen. Der alte familienaberglaube
an die heiligkeit des berges (c. 4, 10) lebt also in Snorri noch fort.
ÍF IV. 31. 86-7. “Þat
er ok mest ván, at ek sœkja þik eigi optar at málum,
ok sofi yðr þó eigi öll vá heraðsmönnum.”
CSI V. 31. Thorolf to Snorri, dissatisfied over
the settlement for the loss of the slaves:
170. “It’s very likely that I won’t often
come to you with my problems,” Thorolf said, “but there’ll
be other disasters to stop people in the neighbourhood from sleeping.”
ASB 6. 31. 117. 17. 11.12. at ek sœkja
– málum, “dass ich deine hilfe also nicht wider bei
prozessen in anspruch nehme”.
ÍF IV. 32. 88. En með því
at Spá-Gils var ómegðarmaðr ok mjök féþurfi,
þá tók hann við flugu þessi .
.
CSI V. 32. On Seer-Gils, who accepts Thorolf’s
urging to kill Ulfar:
171. Because Seer-Gils had many dependants and was in much
need of money, he accepted this lure and went out to the wall
across the hayfield at Ulfarsfell..
ASB 6. 32. 119. 8. 11. tók hann
– þessi, “er schnappte nach dieser fliege”, d.h.
er liess sich verlocken. Das häufig gebrauchte bild is zweifellos der angelfischerei
entlehnt. Vgl. Ridd. sögur 196, 15: þar til talar hon um fyrir
þeim, at þeir gína yfir þessari flugu und die
beispiele bei Fritzner2 I, 446a.
Ed. note. See Njáls saga,
ÍF XII. 42. 112, En ef Hallgerðr kemr annarri flugu í
munn þér þá verðr þat þinn bani."
and 44. 113. ‘Ok skyldir þú nú eigi annari flugu láta
koma í munn þér.’ See also Harðar saga ok
Holmverja, ÍF XIII. 9. 24. Þau urðu nú
þegar á burt at fara með meyna. Þau fóru um Grímsnes
ok um Laugardal ok lögðu nú órækt á barnit,
því at þau þóttist eigi vita, at þau mundi
því nökkurn tíma af hendi koma. Þeim varð
nú illt til gistingarstaða. Þóttist Sigmundr nú
yfir flugu ginit hafa, er hann tók við meynni af Torfa.
See also ÍM 90. FLUGA Sjaldan er fluga í feigs mat, nema
dauð dálpi. K dálpa: bærast. See
Mírmans saga, in Riddarasögur, ed. E. Kölbing.
Strassburg, 1972. Ch. XXII, p. 196. "Dróttning mælti:
þat skalt þú seigja at jarl hafi lagizt með Cecilíu
konungsdóttur, ok hann þarf eigi þangat at fara nema med
herskildi. Þar til talar hun um fyrir þeim, at þeír
gína yfir þessari flugu." [A.M. perg/ 593 A. 4o:
"Já, segja þau, þá skaltu þat seigja, at
hann hafi lagzt með Secelíu konungsdóttur, ok at hann þurfi
ekki þangat at leita, nema með herskildi. Nú svá leingi
sem þau rœddu þetta mál, þá gínu
þeir við þessi flugu."]
ÍF IV. 32. 90. “. . .en löndin
liggja yðr öllum jafnnær, ok munu þeir þau
hafa, sem handsterkari eru; . . .”
CSI V. 32. Snorri to the Thorbrandssons, on Arnkel’s
successes:
172. “You have just as good a claim on the property,
but it will go to the one who is physically stronger.”
ASB 6. 32. 121. 16.
ÍF IV. 32. 90. Er þat ok satt at
segja, at má yðr þat, er yfir margan gengr,
. . .
CSI V. 32. Snorri to the Thorbrandssons, on Arnkel’s
successes, continued:
172. “But it’s true to say that what happens
to most others will happen to you, since Arnkel gets the better of
everyone here in the district, . . .”
ASB 6. 32. 121. 17.
FJ Proverb word 139. Page 88. ganga (yfir) jfr lok og krjúpa
– má (manni) þat er yfir margan gengr
Eyrb 59, Ljósv 259, Fbr 45 (Hauksb 376), Hrk 16 (Austf. 116) ‘En
kan finde sig i hvad der vederfares mange’. GJ: Má það
yfir osv.
ÍM 104. GANGA Má það er yfir margan
gengur. Eyrb. 32. kap.
TPMA 12. 256. VIEL/beaucoup/much 7. Viel als gegebene
Menge 7.2. Viele als die breite Masse 7.2.7. Kaum einem ergeht es besser als
den meisten Nord. 205 Ok ma þer þat, er yfir margan gengr
Und es kann dir geschehen, was über manchen kommt FÓSTBRŒÐRA
SAGA 93, 3 (=JÓNSSON, ARKIV 139). 206 Er þat ok satt at segja,
at má yðr, þat er yfir margan gengr Und das ist ein wahres
Wort, dass euch geschehen kann, was über manchen kommt EYRBYGGJA SAGA 32,
17 (=JÓNSSON, ARKIV 139. JÓNSSON 53).
Ed. note. See also Hrafnkels saga,
4. 114. and Ljósvetninga saga, 6.(14.)24. A-text.
Ed. note. Implicit proverbial reference in the situation
of the Hafliði episode, Grettis saga.
ÍF IV. 37. 98. . . . ok urðu
menn þar eigi á eitt sáttir, sem optast er, ef
um mannjöfnuð er talat; . . .
CSI V. 37. At Snorri’s Winter Eves Feast
(late October) people discuss the leadership qualities of local great men:
176. People were by no means of one opinion on this,
as is often the way when there is talk of comparing men.
ASB 6. 37. 131. 1. 11.12. var þar talat
um mannjöfnuð, “man sprach vom männervergleich”,
d.h. das gespräch kam darauf, die vorzüge der einzelnen häuptlinge
gegen einander abzuwägen. Dies war, wie es scheint, eine bei gelagen beliebte
unterhaltung, die aber zuweilen schlimme folgen hatte; vgl. z. b. Flóam.
s. c. 25 (Fornsögur 149, 12f.), Orkn. s. c. 64 (Icel. sagas, Lond. 1887,
I, 98, 4f.). S. auch Weinhold, Altn. leben s. 463f., Keyser, Efterl. skr. II,
2, 105.
ÍM 276. SÁTTUR Ekki verða
allir á eitt sáttir. FJ
ÍF IV. 44. 122. “Gott er, at þat
sannask, at þat er eigi jafnan bezt, at ganga síðast.”
CSI V. 44. Snorri, learning that his uncle, Mar Hallvardsson,
has been killed by Steinthor’s first-thrown spear:
188. When Snorri the Godi was told this, he said, “It’s
been proved true then, that it’s not always best to walk last.”
ASB 6. 44. 162. 13.
FJ 144. síðastur Það er ekki jafnan best
að gánga síðast.
ÍM 281. SÍÐAST Það
er ekki jafnan bezt að ganga síðast. FJ
ÍF IV. 45. 128. Eptir þetta hjó
hann til Freysteins með sverðinu ok kom á hálsinn ok brast
við hátt. “Ball þér nú,1
Bófi?” sagði hann. “Ball víst,”
sagði Freysteinn, “ok ball hvergi meir en þú hugðir,
því at ek em eigi sárr. 1“Hæfði
það þig, kom það við þig?”; af bella:
hitta, skella á (sterkri sögn). Til er líka veik sögn
bella, belldi, og þýðir hún: hafa í
frammi.
CSI V. 45. Steinthor asks Freystein about the effects
of a blow he has struck him on the neck:
191. “Was that one bad for you, Bofi?”
asked Steinthor. “A bad one indeed,” Freystein replied, “but
not as bad as you thought, becsause I’m not hurt.”
ASB 6. 45. 169. 14.
FJ Proverb word 32. Page 69. bella – ball þér
nú Bófi Eyrb 86 (Ger 169). ‘Der fik du et klask Bove’.
Dette bliver ganske vist sagt til en mand, hvis tilnavn var bófi
(‘skurk’), men det er vist blevet til et ordspr., hvis det ikke
i forvejen har eksisteret som sådant; bófi passede da
i dette tilfælde så meget bedre. GJ har: kom á þig
Bófi, men tilföjer kom á þig hnútan
Halli, vistnok et andet og selvstændigt ordsprog.
FJ 14. bella Ball þjer nú bófi
(Eyrb. 86).
ÍF IV. 45. 130. Snorri Þorbrandsson
svaraði ok sagði, at lömbunum væri tregast um átit,
fyrst er þau eru nýkefld.
CSI V. 45. Snorri Thorbrandsson, an arrow sticking
through his throat at the base of his tongue, responds when Snorri godi asks
him why he isn’t eating:
192. Snorri Thorbrandsson answered, saying that lambs
that had been recently gagged were the most reluctant to eat.
ASB 6. 45. 171. 24. 14. nýkefld,
auch heute noch wird in Island den lämmern, sobald sie entwöhnt werden
sollen, ein hölzerner knebel (kefli) in das maul gesteckt, um
ihnen das saugen an den mutterschafen unmöglich zu machen.
ÍF IV. 47. 133. “Nú með
því,” sagði hann, “at Björn sé úti,
sem nú er ván, með því at þerridagr er
góðr, þá ætla ek þér, Már
frændi, at sæta áverkum við Björn, ok sé
þú svá fyrir, at hann er engi klektunarmaðr,5
ok er því fangs ván at frekum úlfi,
er hann er, ef hann fær eigi þann áverka í fyrstunni,
er honum vinnisk skjótt til bana.” 5Líkt
kemst Njáll að orði: “er Gunnar engi klektunarmaðr”
(Njáls s., 69. kap.). Orðið þýðir líkt
og ertingamaðr (Egils s. 181).
CSI V. 47. Snorri godi gives his men advice as
the approach to attack Bjorn:
194. “Now in light of this, if Bjorn is outside, as might
be expected since it is a good day for drying hay, then I want you, Mar, to
deal him some wounds. But be careful, because he isn’t a chicken-hearted
man and a hard fight is likely from that vicious wolf that
he is, if the first blow he gets doesn’t cause his immediate death.”
ASB 6. 47. 177. 6. 1. sé þú
– at, “nimm deine massregeln mit rücksicht darauf dass”.
2. klektunarmaðr, “person mit der man nach eigenem belieben
verfahren kann”; hann er engi k., “er ist kein mensch der
mit sich spassen lasst”. 2. en því fangs – úlfi,
allit. sprichwort, bekannt aus Reginsmál str. 13.
FJ Proverb word 418. Page 194. úlfr – fangs
er ván (þar er f. v.) at (af) frekum
úlfi Eyrb 90 Sturl3 II 212, Laxd 57, Fms V 294, Reginsen
13. ‘Tag (Kamp) kan man vænte fra en grådig ulv’ = GJ.
ÍM 336. ÚLFUR Fangs er von að
(af) frekum úlfi. Eyrb. 47. kap. o. v. fang: (hér) hörð
viðureign.
TPMA 13. 165. WOLF/loup/wolf 1. Bösartigkeit
des Wolfs 1.8. Von einem gierigen Wolf ist Kampf zu erwarten Nord. 22
Er mér fangs vón at frekom úlfi Von einem gierigen
Wolf habe ich Kampf zu erwarten. REGINSMÁL 13, 4. 23 Er fangs ván
af frekum úlfi Von einem gierigen Wolf ist Kampf zu erwarten LAXDŒLA
SAGA 19, 27. 24 Er því fangs ván at frekum úlfi
Es ist deshalf von einem gierigen Wolf Kampf zu erwarten EYRBYGGJA SAGA 47,
6. 25 Sem vera muni fángs von at frekum úlfi Wie von
einem gierigen Wolf Kampf zu erwarten sein wird EYMUNDAR ÞÁTTR
HRÍNGSSONAR 11 (→ FMS V, 294). 26 Þotte þeim þar
fangs ván at frekvm vlfe Es schien ihm, da sei von einem gierigen
Wolf Kampf zu erwarten STURLUNGA SAGA II, 212, 22 (=JÓNSSON, ARKIV 418.
JÓNSSON 170)3 3Gilt
für alle nord. Belege dieser Gruppe.
ÍF IV. 49. 136. Ok þegar er
þingi var lokit, lét Snorri goði gera kirkju at Helgafelli,5
en aðra Styrr, mágr hans, undir Hrauni, ok hvatti menn þat
mjök til kirkugørðar, at þat var fyrirheit kennimanna,
at maðr skyldi jafnmörgum mönnum eiga heimilt rúm
í himnaríki, sem standa mætti í kirkju þeiri,
er hann léti gera.6 5Sbr.
Viðbæti. 6Þessa er líka getið
í Víga-Stýrs s. (8. kap.).
Ed. note. See also Heiðarvíga
saga, ÍF III. 8. 230.
ÍF IV. 55. 151-2. Síðan var
nefndr duradómr ok sagðar fram sakar ok farit at öllum málum
sem á þingadómum; váru þar kviðir bornir,
reifð mál5 ok dœmð; en síðan er dómsorði
var á lokit um Þóri viðlegg, stóð hann upp
ok mælti: “Setit er nú, meðan sætt er.”
Eptir þat gekk hann út þær dyrr, sem dómrinn
var eigi fyrir settr. 5reifa mál:
telja upp gögn málsins og þær staðreyndir, sem þau
fjölluðu um. Fór það fram á eftir sókn
og vörn. Þetta starf höfðu á hendi reifingarmenn;
voru það tveir dómendanna, einn fyrir hvorn aðilja.
CSI V. 55. At the legal proceedings undertaken
as exorcism, on grounds of harmful trespassing, the revenant Thorir Wood-leg
responds:
202. A door court was held and charges were pronounced, with
the whole procedure following that of a court at an assembly. Decisions were
made, and cases summed up and judged. When the sentence was being passed on
Thorir Wood-leg, he stood up and said, “I sat here as long as
I could.”
ASB 6. 55. 197. 5. 196. 24. nefndr
duradómr, “der d. konstituiert”. s. 196, 24. sagðir
fram sakir, “die anklagen öffentlich erhoben”. 1. at
öllum málum, “bei der ganzen verhandlung”. á
þingadómum, “bei den thinggerichten”. 1.2.
kviðir bornir, “die zeugen verhört” (eig.: “die
zeugenaussagen vorgebracht”). 2.3. síðan – þóri
viðlegg, “sobald das urteil über Þ.vollständig
verkündet war”. 3.4. Setit – sætt er, dieselbe
redensart findet sich auch Ævent. 23, 40 (= Bps. II, 224, 17).
FJ Proverb word 357. Page 184. sitja (yfir saga) – .
. . setit er meðan sætt er Eyrb 102, Bisk II 224. ‘Nu
har man siddet så længe det var muligt’.
ÍM 284. SITJA Setið er nú,
meðan sætt er. Eyrb. 55. kap. o. v.
ÍF IV. 55. 152. En er Þorgríma
galdrakinn heyrði, at dómsorði var á hana lokit, stóð
hon upp ok mælti: “Verit er nú, meðan vært
er.”
CSI V. 55. At the legal proceedings undertaken
as exorcism, on grounds of harmful trespassing, the revenant Thorgrima responds:
203. When Thorgima Magic-cheek heard that sentence had been
passed on her, she stood up and said, “I stayed here as long as
it was peaceful.”
ASB 6. 55. 197. 7.
FJ Proverb word 449. Page 198. vera – verit er nú
meðan vært er Eyrb 102. ‘Nu har man været her sålænge
som det var muligt’.
ÍM 349. VERA 2 Verið er nú, meðan vært
er. Eyrb. 55. kap.
ÍF IV. 58. 160. Ok er Óspakr sá
eptirferðina, mælti hann: “Menn fara þar, ok mun þar
vera Þórir ok mun ætla nú at hefna höggsins,
þess er ek laust hann á vetri; eru þeir átján,
en vér fimmtán, ok búnir betr; er þat vant
at sjá, hverir enn verða höggum fegnir.”
CSI V. 58. Ospak sees that their raid on Alf at
Thambardal will be interrupted by Thorir’s forces:
207. When Ospak saw the men riding after them, he said, “Men
are approaching and it’s probably Thorir. He must be intending to avenge
the blow I dealt him last winter. There are eighteen of them, and fifteen of
us, but we are better equipped. It’s difficult to say who is the
more enthusiastic for a fight.”
ASB 6. 58. 210. 3. 16.17. hverir –
fegnir, “welche partei diesmal über die hiebe mehr freude empfinden
wird”, d.h. wer diesmal den sieg davon trägt.
FJ Proverb word 196. Page 99. högg – . . . vant
er at sjá hverir sem verða höggum (v. l. brögðum)
fegnir Eyrb 108. ‘Vanskeligt at se, hvem der endnu (i fremtiden)
får glæde sig ved hug’.
ÍM 163. HÖGG Vant er að sjá,
hverjir verða höggum (brögðum) fegnir. Eyrb. 58. kap.
ÍF IV. 58. 161. Óspakr mælti:
“Þat mun þik letja langfaranna, Þórir,”
sagði hann.
CSI V. 58. Thorir has fallen prone and is struck
on his back with an axe by Ospak:
207. “That will dampen your enthusiasm for long
journeys, Thorir,” said Ospak. “It might,” Thorir
said, “but I think I’ll still make full-day journeys despite you
and your blow.”
ASB 6. 58. 211. 9.
FJ Proverb word 235. Page 106. langfarar – þat
mun þik letja langfaranna Eyrb 109 (Ger 211). ‘Det vil afholde
dig fra de lange rejser’.
Return to
Concordance