Editions used. Íslenzk fornrit
X. Ljósvetninga saga með þáttum. Ljósvetninga
saga. Reykdœla saga ok Víga-Skútu. Hreiðars þáttr.
Íslenzkar fornsögur I. Glúma og Ljósvetninga
saga. Guðmundur Þorláksson gaf út. Kaupmannahöfn,
1880.
Others.
Translations used. Ljósvetninga saga,
in Law and Literature in Medieval Iceland, T. M. Andersson & W.
I. Miller. Stanford, 1989. [Designated
here as A&M]
Others.
Íslenzk fornrit mss information:
A-text: preserved on ten leaves of the fragmentary AM 561, 4to, c. 1400.
Shorter, treated by Björn Sigfússon as the more original, as his
main text, the C-text: preserved on three leaves of mid-15th c AM 162, 4to.
And numerous paper mss of 17th and 18th cs. Includes the þættir
(Chs 5-12) which were omitted in A, and which Björn S. prints after the
saga.
Editorial comment. The C-text contains around 27, 600 words.
ÍF X. 4. 12. Þá mælti
Höskuldr: "Hér horfisk til málaferla, ok horfir mjök
í móti með oss frændum. Er þér vandi á
báðar hendr. Ok kalla þeir oss ómæta í
kviðinum.1 Nú höfu vér þriðjung
goðorðs, en faðir várr annan. En þú ræðr,
hvar þú snýr at, ok þeir hafa meira hlut, er þú
vill fylgja."2 1ómæta
í kviðinum svo C-hdrr.; ómaga, er í kviðinum
eru A. Hér mun átt við búakvið, sem bera þurfti
kvið fyrir dómendum um víg Arnórs, og á þar
Höskuldur á Vöglum setu sem aðrir búendur næstir
vettvangi. Ómætir voru kviðmenn, sem voru aðilar eða
venzlaðir aðilum. 2Samkvæmt þessum
orðum virðast goðorðseigendur mega fara hver með sinn goðorðshluta
á vorþingum, þó að skylt væri að láta
einn hafa forræði þess á alþingi og yfirleitt einnig
á vorþingi og leið (Grág. I a 141, sbr. meðferð
smádeildra goðorða, I a 38, 43, og leyfi til sérstakra
þingskapa á vorþinginum, I a 98 – 99). Málsmeðferðin
hlýtur að hafa verið í þoku fyrir höf. En það,
að Höskuld skipti mestu að hafa meira hlut goðorðs,
kemur líklega af því m. a., að meiri hluti goða
(hér: eigenda) réð, hvenær dómur skyldi út
fara (I a 99), en Þorgeir vill hindra dóminn, sjá næstu
bls.
A&M 4. Höskuldr to Arnsteinn, seeking help against
Þorgeir:
131. "Everything is pointing toward litigation,"
Hoskuld said, "and we kinsmen are very much at odds. You are caught in
the middle. They claim that we have not called the jury panel correctly.
Now we have a third of the chieftaincy and our father has another third. And
it's up to you to decide which way you incline; those you support will have
the majority."
ÍF X. 4. 12. Arnsteinn mælti: “Þat
er mér vandi mikill. Mér er vel við Þorgeir, ok þykki
mér þat ráð, at þér leggið á
hans vald.” Höskuldr mælti: “Ekki standa svá
málaefni til.” Höskuldr stóð úti
fyrir búðardurunum, en Tjörvi í búðinni, en
Arnsteinn á milli þeira.
A&M 4. Höskuldr to Arnsteinn, who does not wish to
help him against Þorgeir:
132. “I'm in a tight spot,” replied Arnstein. “I'm
on good terms with Thorgeir, and it seems to me advisable that you leave the
matter up to him.” “That's not the way the land lies,”
Hoskuld said. He stood outside in front of the door, Tjorvi
inside the door, with Arnstein between them.
ÍF X. 4. 12. Tjörvi mælti: "Með
óhöppum hefir hafizk, ok svá mun slitna. Tak af
inn vildra hlut, ok er svá þetta up hafit, at eigi mun niðr
falla." Hann tekr þá þat til ráðs, sem þeir
vildu, ok skilðusk at því.
A&M 4.
132. "It began badly and will end the same way,"
Tjorvi declared. "Make the best of it, for we intend to finish what we
have started."
ÍF X. 3.(10.) 132. Vöðu-Brands
þáttr. “Nú vilda ek þitt liðsinni
til þiggja at sœkja til þings ok verja málit með
kappi fyrir Guðmundi, ef hann skal þó eigi3 fébótum
fyrir koma, ok reyna svá, hvárt ek sé eigi4
annarrar handar maðr hans, sem hann svaraði Bjarna Brodd-Helgasyni,
frænda mínum, um sumarit á alþingi.” 3ef
– eigi: úr því að Brandur fær ekki
heldur; svá at honum skal eigi L; farið eftir hinum. 4eigi
sl. hin, sbr. orð Bjarna á bls. 138. Þunginn í setningunni
liggur á hans ?: Guðmundar, sem hugði sig ólíkt
gildari mann en Bjarna.
A&M 10. Þorkell Geitisson to Þorsteinn Síðu-Hallsson,
from whom he is asking support against Guðmundr:
153. Thorkel said, “This winter it so happened that Brand,
a total good-for-nothing, wounded a farmer from the north, and he is now a member
of my household. Gudmund the Powerful has prepared the case for the thing at
Vodlar. It is possible that he has failed to consider that Brand no longer lives
in that quarter, and that I have given him a contract for legal residence. It
occurs to me that this will give us a cause of action. Now I would like to have
your support in attending the thing and forcefully defending the case against
Gudmund, in the event he won't accept compensation, and in testing whether
I am to be disposed of with his left hand, as he remarked to my kinsman
Bjarni Brodd-Helgason at the Allthing last summer.”
ÍF X. 5.(12.) 138. Vöðu-Brands þáttr.
Þá mælti Bjarni: “Svá sýnisk mér,
Guðmundr, sem þú hafir þurft báðar
hendr við Þorkel frænda minn, ok hafi þó
ekki af veitt um. Ok man ek enn þat, Guðmundr, er ek bað þik,
at þú skyldir sætta okkr Þorkel, ok svaraði engi
ódrengiligar en þú ok sagðir hann eigi vera mundu meira
en annarrar handar mann gilds manns ok kvazt hann hafa hálfþynnu
eina í hendi, en mik höggspjót gilt hávu skapti. En
ek em nú minni höfðingi en þú, ok sýnisk
mér sem hann muni eigi þar lengi gengit hafa skaptamuninn.”3 3eigi
– skaptamuninn”: ekki hafa verið lengi að ganga þeim
mun nær andstæðingnum sem hálfþynna er skaftstyttri
en hátt (?: langt) höggspjót. – Hálfþynna:
öxi af lélegri gerð (almúgavopn). Höggspjót:
kesja (sbr. Egils s., bls. 167 – 68). Mátti höggva með
því, leggja og skjóta, en venjulega var skaftið haft
stutt.
A&M12. Bjarni to Gudmundr, on Þorkel's triumph in
marrying Guðmund's niece, Jörunn, and gaining thus Einar's suuport:
161. Bjarni said, “I seems to me, Gudmund, that you
had to use both your right and left hands against my kinsman Thorkel,
and you didn't manage even so. And I still remember, Gudmund, when I asked you
to reconcile me with Thorkel, that nobody gave a meaner answer than you; you
said that he was only half a real man and had only an ordinary ax in hand while
I had a stout pike on a long shaft. I am a lesser chieftain than you, but it
seems to me that it didn't take him long to make up the difference between ax
and pike.”
ÍF X. 5.(13.) 19. C-text.
En hann svarar: “Bið þú nú eigi framar
en ek vil veita þér, því at mun eigi stoða.”
A&M 13. Guðmundr to his man, Þorsteinn, when
he asks him not to leave the wedding feast:
167. But he replied, “Don't ask for more than
I wish to give; it will be to no purpose.” Then they rode away.
ÍF X. 5.(13.) 19. C-text.
Guðmundr mælti: “Nú þœtti mér ek betr
hafa ráðit, at vit hefðim hvergi farit, ok væri þá
óhættara við orðum manna. En af verðr at ráða
nökkut hverju vandræði, ok heim munu vit fara.”
A&M 13. Guðmundr to Þorlaug, when she tells him
of the insult which Geirlaug has reported to her:
167. “I think now it would have been better if I had
prevailed and we hadn´t left,” he said. “That would have given
less grounds for gossip. But every difficulty must be met somehow.
As soon as we get home, the first thing for you to do is to stay in bed for
a week and recuperate at leisure. I will talk to you as usual. I'm not at all
sure this matter won't turn out well for us.”79 79The
meaning of this sentence is uncertain. Vigfússon and Powell (1905: 393)
translate: "But I do not know, after all, whether this plan will be of
any avail." The thrust seems more positive to us; Gudmund is quite confident
that there is a solution.
FJ Proverb word 432. Page. 196. vandræði –
af verðr að ráða nokkut ór hverju vandræði
Ljósv. 160. 'Noget må der göres for at råde
bod på hver vanskelighed'.
TPMA 9. 199. RAT/conseil/advice 7.
Rat und Hilfe 7.1. Für alles gibt es Abhilfe Nord. 309
Verðr at ráða nockot or hverjo vandræðe Für
jede Schwierigkeit gibt es irgendeinen Rat LJÓSVETNINGA SAGA 5, 5 (13)
S. 393 (= JÓNSSON, ARKIV 432. JÓNSSON 174). 310 Svâ
er, sem mælt er, at úr hvörju vandræði verðr
nokkut at ráða Es ist so, wie das Sprichwort sagt, dass es für
jede Schwierigkeit irgendeinen Rat gibt HRÓLFS SAGA KRAKA 24 (→
FAS I, 48). → ALL 2. Vgl. ALL 3 – 4, ARZNEI 2.3., TROST
38
ÍF X. 5.(13.) 20 A-text. Guðmundr mælti:
“Vitrliga sýnisk mér þetta ráðit.”
Einarr segir: “Trú þú þér einum
til at vita þessi ráð.”
A&M 5. A-text. 246. “I think this is a shrewd plan,”
said Gudmund. Einar replied, “Don't trust anyone with this plan
but yourself.”
ÍF X. 5.(13.) 20. C-text. Einarr mælti:
“Illa er slíkt gört við göfga menn.
En ek vil biðja þik, at þú hafir þrótt við.
Ok verði því meiri hefndin sem lengr er.” Guðmundr
svarar: “Eigi er þess at leita;4 hefna skal, hvárt
sem þat verðr fyrr eða síðar.” 4svo
öll nema L: því at leyna, og 1629: þess
at letja. Beiðni Einars, "at þú hafir þrótt
við" ?: takir þessu með þreki og stillingu, skilst
Guðmundi vera gerð til að fresta hefndum og síðan afstýra
þeim. Enda er undirhyggja í tilsvörum rík í
vitmönnum Ljósv. s.
A&M 13. Einarr Konalsson gives his friend Guðmundr
advice on response to the insult:
168. “It's awful to treat distinguished men in
such a way,” said Einar. “I urge you to bear up under this.
The longer the vengeance is drawn out, the more satisfying it will be.”
“No need to dwell on it," replied Gudmund. “Vengeance there
will be, whether sooner or later.”
ÍF X. 5.(13.) 20. C-text. Einarr mælti:
“Illa er slíkt gört við göfga menn. En ek vil biðja
þik, at þú hafir þrótt við. Ok verði
því meiri hefndin sem lengr er.” Guðmundr svarar:
“Eigi er þess at leita;4 hefna skal, hvárt sem
þat verðr fyrr eða síðar.” 4svo
öll nema L: því at leyna, og 1629: þess
at letja. Beiðni Einars, "at þú hafir þrótt
við" ?: takir þessu með þreki og stillingu, skilst
Guðmundi vera gerð til að fresta hefndum og síðan afstýra
þeim. Enda er undirhyggja í tilsvörum rík í
vitmönnum Ljósv. s.
A&M 13. Einarr Konalsson gives his friend Guðmundr
advice on response to the insult:
168. “It's awful to treat distinguished men in such a
way,” said Einar. “I urge you to bear up under this. The
longer the vengeance is drawn out, the more satisfying it will be.”
“No need to dwell on it," replied Gudmund. "Vengeance there
will be, whether sooner or later."
F X. 5.(13.) 20. C-text. Einarr mælti: “Illa
er slíkt gört við göfga menn. En ek vil biðja þik,
at þú hafir þrótt við. Ok verði því
meiri hefndin sem lengr er.” Guðmundr svarar: “Eigi er þess
at leita;4 hefna skal, hvárt sem þat verðr
fyrr eða síðar." 4svo
öll nema L: því at leyna, og 1629: þess
at letja. Beiðni Einars, “at þú hafir þrótt
við” ?: takir þessu með þreki og stillingu, skilst
Guðmundi vera gerð til að fresta hefndum og síðan afstýra
þeim. Enda er undirhyggja í tilsvörum rík í
vitmönnum Ljósv. s.
A&M 13. Einarr Konalsson gives his friend Guðmundr
advice on response to the insult:
168. “It's awful to treat distinguished men in such a
way,” said Einar. “I urge you to bear up under this. The longer
the vengeance is drawn out, the more satisfying it will be.” “No
need to dwell on it,” replied Gudmund. “Vengeance there
will be, whether sooner or later.”
ÍF X. 6.(14.) 24. A-text. En Þorgils
fór á fund Þóris ok sagði, at honum var stefnt,
ok sagði, at honum þótti hann mjök láta hlut sinn
fyrir Guðmundi. Þórir mælti: “Má
mér þat, er yfir margan gengr.”3 Þorgils
fór heim. 3"Má--gengr”:
mér er ekki vandara en mörgum, er þola hið sama. Þetta
er málsháttur (Fóstbr. s., 13. kap., Hrafnkels s., 10.
kap., Eyrb., 32. kap.).
A&M 6. Appendix to Ljósvetninga saga. A-text.
247. Thorgils went to see Thorir and told him that he had been summoned.
He said that Thorir seemed to be losing a lot of ground to Gudmund. Thorir replied,
"What happens to many others can happen to me too.”
Thorgils returned home.
FJ Proverb word 139. Page 88. ganga (yfir) jfr lok og krjúpa
– má (manni) þat er yfir margan gengr
Eyrb 59, Ljósv 259, Fbr 45 (Hauksb 376), Hrk 16 (Austf. 116). ‘En
kan finde sig i hvad der Eyrb. 32. kap.vederfares mange’. GJ: Má
það yfir osv.
ÍM 104. GANGA Má það er yfir margan
gengur.
TPMA 12. 256. VIEL/beaucoup/much 7. Viel als gegebene
Menge 7.2. Viele als die breite Masse 7.2.7. Kaum einem ergeht es besser als
den meisten Nord. 205 Ok ma þer þat, er yfir margan gengr
Und es kann dir geschehen, was über manchen kommt FÓSTBRŒÐRA
SAGA 93, 3 (= JÓNSSON, ARKIV 139). 206 Er þat ok satt at segja,
at má yðr, þat er yfir margan gengr Und das ist ein wahres
Wort, dass euch geschehen kann, was über manchen kommt EYRBYGGJA SAGA 32,
17 (= JÓNSSON, ARKIV 139. JÓNSSON 53).
Ed. note. See also Hrafnkels saga, 4. 114.
Ed. note. In Grettla, the Hafliði
episode, a possible proverbial reference?
ÍF X. 6.(14.) 27. A-text. Guðmundr
mælti: “Illa þykki mér þat, er með okkr er
svá fátt. Ok em ek nú til þess kominn, at ek vilda,
at betr væri í okkarri frændsemi heðan frá en
hér til hefir verit. Ok þætti mér okkr þat betr
sama, frændi, at vit værim hafnan báðir at einu máli.”
Einarr mælti: “Víst væri þessa vel leitat, ef
þat væri ráðit, at hugr fylgði máli.”
A&M 6. Appendix to Ljósvetninga saga. A-text.
247. “I am not pleased that we are on such poor terms,”
said Gudmund. “I have come now because I would like our relations to be
better from now on than they have been. It would seem more appropriate for us
to be always of one mind, kinsman.” “This would certainly be a good
proposal,” said Einar, “if I could count on your having
your heart in your words.”
ÍF X. 6.(14.) 32. C-text. Einarr mælti:
“Þá mun enn velta til vanans, at þú munt engan
meta nema þik einan í þessu máli, ok kann
vera, at skammt taki frá borði.”6
6at– borði”, talsháttur í
óvissri merkingu, líkl.: að vopn þín nái
stutt út frá borðstokki þínum, að þú
verðir ekki (svo) sigursæll í deilunni (sem þú
hyggur).
A&M 14.
174. "It's the same old story," Einar responded. "You
value no one's opinion but your own in this case, but it may be that
your success will fall short of your ambition."94 94"Your
success will fall short of your ambition" translates the idiom ok kann
vera, at skammt taki frá borði ("and it may be that the
morsel won't get far from the table" [?]). Björn Sigfússon
notes (1940: 32 n. 6) that the meaning is uncertain. Guðbrandur Vigfússon
(1905: 400) translates: "but maybe it will be but a short triumph."
See Halldór Halldórsson 1982: I, 79.
ÍF X. 6.(14.) 35. C-text. Guðmundr
kvað þetta upphafit mega heita. “Ok er seint mann at
reyna. Ek hugða, at þú myndir hlutvandr maðr vera.”
A&M 14. Guðmundr remarks upon Þorir Helgason´s
protestations when he summons him over the marked goats:
178. Gudmund said that this was only the beginning –
“It takes time to know people. I thought you were an
upright man.”
FJ Proverb word 333. Page 180. reyna (jfr vita) – . .
. lengi skal manninn reyna Grett 48 (Boer 81). ‘Længe (det
tager lang tid at . .) skal man prøve et menneske’ (pludselig kan
en vise en ny side af sin karakter, man ikke för har kendt). = GJ (med
var.: marka).
TPMA 9. 162. PRÜFEN/metre à l'épreuve/to
test 1. Prüfen (Versuchen) als positive Handlung 1.1 Prüfen (Versuchen)
ist gut und weise 1.1.2. Spez. 1.1.2.2. Man prüfe die Menschen Nord.
16 Satt er þat, er mælt er: lengi skal manninn reynaWahr
ist, was gesagt wird: "Lange soll man den Menschen auf die Probe stellen"
GRETTIS SAGA 29, 6 (= JÓNSSON, ARKIV 333. JÓNSSON 137). 17
Ýmist verðr at freista Man muss sich gegenseitig prüfen
ÄLTERE FRIÐÞJÓFS SAGA 3 (→ FAS II, 493). →
FREUND 546 – 554.
Ed. note. For proverbial allusion, see TPMA
8. 193.
ÍF X. 6.(15.) 35. C-text. Guðmundr
var nú heima á Möðruvöllum. Ok er þetta spyrr
Einarr Eyjólfsson, þá mælti hann: “Svá
mæli ek um, at troll hafi þá skikkju. En
komit hfir Guðmundr á vitsmuni við mik, ok hefir slíkt
eigi fyrr orðit.”
A&M 15. Einar Eyjólfsson when he learns of Guðmund's
aggressive pursuit of the case:
178. Gudmund was now in residence at Modruvellir. When Einar
Eyjolfsson learned the news, he said, “The trolls take that cloak!
Gudmund outwitted me this time and that's never happened before.”
ÍF X. 7.(17.) 42. C-text. Þá
laut Vigfúss at Guðmundi ok mælti: “Nú hefir þú
eigi gætt at bera af þér feginleikinn, ok hefir Einarr fundit
af spekð sinni gleði þína. En þó er
nú einsætt at þiggja þenna kost, er svá er vel
boðit.”
A&M 17. Vigfúss, persuading Guðmundr to accept
the Einar Eyjólfsson's offer from Þorir Helgason of self-judgment
in this case:
185. “You have not been careful to disguise your satisfaction,
and Einar has used his wits to uncover your high spirits. Anyway, there
is no choice but to accept an offer that is made so handsomely.”
Ed. note. Used in a negative statement ironically in
Grettla by Þuríðr--and in Fóstbræðra?
ÍF X. 7.(18.) 44-5. C-text. “Vel
veit ek nú,” kvað hann, “Ek heyri sagt, at flestir farsælisk
af þér.2 En fátt hefi ek til kaupa; ek em félítill.”
Guðmundr mælti: “Mér kemr fleira en fé.
Mátt þú koma norðr í sumar ok leita þér
þar margra vista, en ráð þik hvergi, fyrr en þú
finnr mik.” 2farsælisk af
þér svo 1629 (tilg. M. Ein. á Tjörn); fráfælisk
af þér 485, 554, 1714, 621; fráfælisk þik
hin, nema 514: fráfælisk þik eigi.
A&M 18. When Guðmundr is hiring Þorbjörn
Rindill, that latter remarks:
188. “Now I have it,” he said. “I hear that
you bring most people good luck, but I haven't much to trade. I´m a poor
man.” “There´s more than money,” said
Gudmund.
Grettla merchants.
ÍF X. 8.(18.) 49. Þorkell svarar:
"Ek á sel skammt heðan, ok vertu þar í nótt."
Hann segir: “Eigi geng ek feti framar.” Skalf hann
þá mjök.
A&M 18. Þorbjörn, when attempting to get taken
into the house of Þorkell Hake, so as to help Guðmundr with the assassination:
190. “I have a summer shed nearby and you can stay there
tonight,” said Thorkel. “I'm not going to take another step,”
he said.
Ed. note. See Gísla. Also, Nibelungenlied.
ÍF X. 9.(19.) 52. Þá mælti
Guðmundr: “Þat er nú ráð, Þorkell, at
sýna sik Guðmundi ok skríða eigi í hreysi.”
A&M 19. Guðmundr, as they attack Þorkell Hake´s
house:
192. Then Gudmund said, “Now you have the chance to face
Gudmund, Thorkel, and not hide in a cave.”
Ed. note. Fox in hole, lair.
ÍF X. 10.(20.) 56. C-text. Hlenni svaraði
enn:1 “Verit myndi þat hafa fyrr meir, en fjölrœtt
myndi í heraðinu, ef þú gerðir mér óvirðing.
En þann veg er mér um gefit, at betra þykki mér, at
þeir sé eigi fyrir augum mér drepnir nú. Ok vil ek
senda þá í Eyrarskóg.” 1Orðaröð
lagfærð; s. Hlenni enn A. En C-hdrr. hafa: Hlenni svaraði:
“Vera má þat, at nú megir þú
gera slíkt sem þú vill. En – ”
A&M 20. Hlenni to Guðmundr, who has demanded the killers
of Þorbjörn Rindill:
196. “It may be that you can now do exactly as
you please,” said Hlenni, “but there was a time when your
dishonoring me would have caused a lot of talk in the district.”
ÍF X. 10.(20.) 56. Ok er hann kom yfir
á3 ok í skóginn, þá drifu þeir
guðmundr í móti þeim. Þá mælti Guðmundr:
“Hví eru þeir Eilífr svá seinir?” Hann
svarar: “Ek ætla, at þeim þykki eigi til öls
boðit. En þó váru þeir búnir,
er ek fór.” 3Og er húskarlinn
kom yfir Eyjafjarðará.
A&M 20.
196-7. And when the farmhand got over the river and into the woods,
Gudmund and his men came toward them. "Why are Eilif and his companion
so slow?" said Gudmund. "I suppose they don't feel they've
been invited to a party, "said the servant. "But they were
ready to set out when I left."
TPMA 1. 479. BIER/bière/beer 13. Verschiedenes
Nord. 24 Mungátin eru misjafnt vinsæl Die Biere sind ungleich
beliebt ÖLKOFRA ÞÁTTR 64, 8 (= JÓNSSON, ARKIV 286.
JÓNSSON 120). 25 Ölit skulum vér drekka, en þeir
munu ráða kosti konunnar Wir wollen das Bier trinken, und sie
werden über die Heiratsbedingungen der Frau entscheiden VÍGA-GLÚMS
SAGA 19, 33. 26 Þycke eigi til aols bóðet Es scheint
nicht so, als wäre man zu einem Biergelage engeladen LJÓSVETNINGA
SAGA 6, 7 (20) S. 422 (= JÓNSSON, ARKIV 491. JÓNSSON 194). 27
Bacus quam ciatus siccus prestat tenuatus. – Bædre ær tynt
øøl en tomt kar Verdünnter Wein ist besser als ein trockener
Becher. – Besser ist verdünntes Bier als ein leeres Gefäss
LÅLE 92. 28 Fex remanens detur ceruisea cum minuetur. – Drick
saa black som brwn saa barme som klart øøl Da sich das Bier
an Quantität vermindert, werde die übrigbleibende Hefe vorgesetzt.
– Trink so das helle wie das braune (Bier), so die Hefe wie das
helle Bier! EBD. 374.
TPMA 2. 436. EINLADEN/inviter/to invite 4.
Verschiedenes Nord. 15 Ok munu menn mæla, at sá laði
hann, sem ráðin á Und die Männer werden sagen, dass
derjenige ihn einladen solle, der zu gebieten (wörtl.: die Herrschaft)
habe BJARNAR SAGA 27 S. 184 (vgl. GAST 5.3.). 16 Þycke eigi til aols
bóðet Es scheint nicht so, als wäre man zu einem Biergelage
eingeladen LJÓSVETNINGA SAGA 6, 7 (29) S. 422 (= JÓNSSON, ARKIV
491. JÓNSSON 195). 17 Vesca coquit plura cui pluribus est dare cura.
– Han scal møghet sywdhe ther manghe wil bywdhe Wem es obliegt,
für mehrere Speisen zu besorgen, der kocht mehrere. – Der
muss viel kochen, welcher viele einladen wil LÅLE 1121.
ÍF X. 11.(21.) 60. Síðan mælti
Einarr: “Slíkt mun fyrir miklum tíðendum, ok eru
þetta mannafylgjur.”
A&M 21. Einar Eyjólfsson, upon his dream of the
dying ox (Guðmund´s fetch):
201. “This must signify great tidings,” Einar said.
“Such are the fetches of men.”
ÍF X. 13.(23.) 72. Höskuldr stóð
úti í durum ok mælti: “Snimma ertu á
fótum, félagi,”5 – ok brá
honum til glímu ok kvað hann hafa “vanða til at glepja
konur várar”. 5"Snimma–
félagi;” sagt í gamni. Þetta gerist síðla
kvölds, eftir háttatíma.
A&M 23. Höskuld to the farmhand who approaches them
at Veisa:
212. Hoskuld was standing out by the door and said, “You're
quite an early bird, my friend–and he took him in a wrestling
hold and said he was “in the habit of seducing our womenfolk.”
ÍF X. 13.(23.) 73. Þat var síðan
vanr at mæla Þorvarðr Þorgeirsson, þá er
hark var haft: “Höfum nú Veisubragð.”
A&M 23. After Atli’s farmhand is roughed up by Höskuldr
and Brandr at Veisa, when sent to reconnoiter at Eyjólf's behest:
213. (Thorvard Thorgeirsson was subsequently in the habit of
saying, whenever there was a ruckus, “Let's try the Veisa grip.”)
ÍF X. 14.(24.) 76. Höskuldr mælti:
“Eigi skal lengi lítils biðja þik, ok
muntu lítit veita ok óhallkvæmt. En aldri skal ek við
þá skiljask.”
A&M
216. “I won't spend a lot of time asking you for little
things,”said Hoskuld . . .
TPMA 2. 13. BITTEN/prier/to request 5.
Worum man bitten sol 5.3. Man soll nicht lange um wening bitten Nord.
148. 149. Eigi skal lengi lítils biđja Man soll nicht lange um wenig
bitten LJÓSVETNINGA SAGA 24 S. 215 (= JÓNSSON, ARKIV 38. JÓNSSON 15). MÁGUS
SAGA (AUSFÜHRLICHERE) 31 (E. 14. Jh. [→JÓNSSON, ARKIV 38]). 150 Engr
skal lítils lengi Líđs rađandi biđja Keiner, der über Gefolgschaft gebitet,
soll lange um wening bitten NJÁLS SAGA 24 (→SKJALDEDIGTNING B II, 217
[unecht]).
Ed. note. See Gunnar to Hallgerd, in Njála.
In the conversation between Höskuldr and Þorvarðr at
Fornastaðir prior to the battle at Kakalahóll, the intensity of the
exchanges may yield several proverbial phrases:
ÍF X. 14.(24.) 76. Þá tók kona
Þorvarðs til orða: “Hitt er á at líta, at
til þín mun koma þykkja, ef Höskuldr er drepinn; ok
er þá eigi betra eptir at mæla.” Þorvarðr
svarar: “Veit ek ákafa kvenna, en gott mun at hepta vandræði
þetta.” Hon svarar: “Þú munt illa mæla
eptir hann dauðan, er þú veitir honum eigi lifanda.
En eigi skal ek þá annan ala son, ef þú selr þenna
undir vápn.” Þorvarðr svarar: “Er eigi þat
ólíkligt, at opt standisk ráð yður kvenna,2
ok látið búinn náttverð nökkurum mnnum í
kveld,”– ok spratt upp. Hon svarar: “Ek skal þat annask.”
2að þið konur ráðið,
eins og vant er. Sbr. einþykkni Friðgerðar, bls. 64, og orð
Guðmundar, bls. 19: “Nú þœtti mér ek
betr hafa ráðit.”
A&M 24.
216. Then Thorvard's wife spoke up: “You should consider
that you´ll be involved anyway if Hoskuld is killed. It's no easier
to prosecute on behalf of a dead man.”
“I know how vehement women are,” Thorvard replied,
“but it will be a good idea to put a limit to this trouble.”
“You won't be much good at prosecuting for his death if you won't
help him when he's alive,” she said. “I won't bear and
raise another son if you give this one up to the sword.”
“You women are likely to prevail as usual,” said
Thorvard. “Have supper ready for some extra men tonight”--and he
jumped to his feet. “I will see to it,” she said.
ÍF X. 14.(24.) 79. Síðan
hljóp Oddi at Starra ok gaf honum øxarhamarshögg, svá
at fœtrnir horfðu upp. Þorvarði hrumði sárit,5
ok vildi snara af sér fingrinn. Þá mælti Oddi: “Lát
lafa, muna þeir mein, er þiggja, er þú
kemr heim jafnan.”6 5hrumði
sárit: sárið hamlaði, gerði örðugt.
6muna – jafnan” svo 485,
1704; því at hafa munu þeir mein, er þiggja
L (sl. ein orðunum: er – jafnan). muna – þiggja
virðist vera málsháttur, sem málsgreinin er fleyguð
með á sjaldgæfan hátt. Setn. þýða:
lafa jafnan, er þú ert heim kominn, svo að (visinn) köggullinn
minni þig á örkuml þín (til hefnda).
A&M 24.
218-9. Oddi rushed at Starri and delivered a blow with the hammer of
his ax so that Starri fell head over heels. Thorvard was hampered by his wound
and he wanted to twist off his thumb. "Let it dangle as it is," said
Oddi, "it will always be a reminder of your injury when
you go home." He did this.
TPMA 3. 18. ERINNERN/se souvenir/to remember 1.
Woran man sich erinnert (erinnere) 1.2. Mann erinnert sich an Unangenehmes und
Schlechtes, Übel und Schaden Nord. 5 Muna þeir er
mein þiggja Diejenigen erinnern sich, die Schaden erleiden LJÓSVETNINGA
SAGA 24 S. 219 (= JÓNSSON, ARKIV 284. JÓNSSON 120).
ÍF X. 14.(24.) 80. Þá mælti
Gunnsteinn: “Fremstr vill Höskuldr frændi várr vera,
ok er því ráð at fylgja honum vel, er þó
margr um einn.”
A&M 24. Gunnsteinn, when Höskuldr and Oddi from Höfði
are fighting:
219. “Our kinsman Hoskuld wants to be in the front rank,”
said Gunnstein, “and we should rally to his support because there
are many against one.”
ÍF X. 14.(24.) 82. Ok er Þorvarðr
spyrr þetta, mælti hann: “Heyr á endemi, at ljúga
til sára manna! Verði fundr sjá sem auðnar.
Eru vér jafnan seinir til óhœfu, en skiljum eigi nú
fyrr en öðrum þykkir mál.”
A&M 24. Þorvarðr when learning that Koðran
and others lied about the extent of their wounds at Kakalahill:
221. When Thorvard learned of this, he said, “What a
disgrace to lie about men's wounds! Let this battle go as fate wills.
We are always slow to evil deeds, but let's not back off now until the others
think they have had enough.”
ÍF X. 14.(24.) 82. Ok er Þorvarðr
spyrr þetta, mælti hann: “Heyr á endemi, at ljúga
til sára manna! Verði fundr sjá sem auðnar. Eru
vér jafnan seinir til óhœfu, en skiljum eigi nú
fyrr en öðrum þykkir mál.”
A&M 24. Þorvarðr when learning that Koðran
and others lied about the extent of their wounds at Kakalahill:
221. When Thorvard learned of this, he said, “What a
disgrace to lie about men's wounds! Let this battle go as fate wills. We
are always slow to evil deeds, but let's not back off now until the
others think they have had enough.”
The fragmentary Þórarins þáttr occurs
in the C-text manuscripts, although it may not belong directly to Ljósvetninga
saga. Guðmundur Þorláksson has included it at the end
of his edition as Chapter 32, pp. 250-255.
ÍF X. 145. Þórarins þáttr.
Þá mælti Eyjólfr Guðmundarson: “Þat
ætla ek, at Þorgeirr mun mjök harmdauði vera, ef ek sésk
vel um í alla staði, því at vér vitum, at Óláfr
konungr var vel til hans, ok hirðmaðr hans var Þorgeirr Hávarsson.
En þú ferr at þessu, Þórarinn, með miklu
ofrkappi. En mikil er alvalds raun ok mörg konungs ráð.”1
1mikil – ráð,”
þekktir málshættir.
TPMA 7. 139. KÖNIG/roi/king 11. Verschiedenes
Nord. 242 Langr 's . . . konungs morgin Lang ist des Königs
Morgen SIGHVATR 13, 14 (= JÓNSSON, ARKIV 218. JÓNSSON 96). 243
Spyrr ætt at jöfrum Man fragt nach den Königen SNORRI,
HÁTTATAL 26, 4 (= JÓNSSON, ARKIV 218. JÓNSSON 95). 244
Konungs morginn er langr á valt Des Königs Morgen ist immer
lang MÁLSHÁTTAKVÆÐI 13, 8 (= JÓNSSON, ARKIV 218.
JÓNSSON 96). 245 Mikil er avalds raun, ok mörg konungs ráð
Gross ist des Mächtigen Erfahrung, und zahlreich (sind) die Ratschläge
des Königs LJÓSVETNINGA SAGA 32 S. 253 (Þórarins þáttr
ofsa) (= JÓNSSON, ARKIV 218. JÓNSSON 95).
ÍF X. 145. Þórarins
þáttr. Þá mælti Eyjólfr Guðmundarson:
“Þat ætla ek, at Þorgeirr mun mjök harmdauði
vera, ef ek sésk vel um í alla staði, því at
vér vitum, at Óláfr konungr var vel til hans, ok hirðmaðr
hans var Þorgeirr Hávarsson. En þú ferr at þessu,
Þórarinn, með miklu ofrkappi. En mikil er alvalds raun ok
mörg konungs ráð.”1 1mikil
– ráð,” þekktir málshættir.
TPMA 7. 139. KÖNIG/roi/king 11. Verschiedenes
Nord. 242 Langr 's . . . konungs morgin Lang ist des Königs
Morgen SIGHVATR 13, 14 (= JÓNSSON, ARKIV 218. JÓNSSON 96). 243
Spyrr ætt at jöfrum Man fragt nach den Königen SNORRI,
HÁTTATAL 26, 4 (= JÓNSSON, ARKIV 218. JÓNSSON 95). 244
Konungs morginn er langr á valt Des Königs Morgen ist immer
lang MÁLSHÁTTAKVÆÐI 13, 8 (= JÓNSSON, ARKIV 218.
JÓNSSON 96). 245 Mikil er avalds raun, ok mörg konungs ráð
Gross ist des Mächtigen Erfahrung, und zahlreich (sind) die Ratschläge
des Königs LJÓSVETNINGA SAGA 32 S. 253 (Þórarins þáttr
ofsa) (= JÓNSSON, ARKIV 218. JÓNSSON 95).
Return to
Concordance