Editions used.
Others.
Translations used. Orkneyinga saga, tr. Pálsson
and Edwards Penguin 1981
Others.
ÍF XXXIV. 11. 24-5. Hon svarar: “Ek
mynda þik hafa lengi upp fætt í ulllaupi mínum, ef
ek vissa, at þú myndir eirnart lifa,4 ok ræðr
auðna lífi, en eigi, hvar maðr er kominn; betra er at deyja með
sœmð en lifa með skömm.” 4Ek
mynda – einart lifa: Ef ég hefði vitað, að þú
ættir að lifa einart (?: ævinlega), hefði ég lengi
fætt þig upp í ulllaupi mínum, þ. e. ekki sleppt
af þér hendinni.
11. Sigurd Hlodvirsson’s mother, a sorceress, responds
when he asks her for advice when he´s challenged to fight by the Scottish
Jarl Finnleik:
36. “Had I thought you’d live for ever,”
she said, “I’d have reared you in my wool-basket.”
ÍF XXXIV. 11. 24-5. Hon svarar: “Ek
mynda þik hafa lengi upp fætt í ulllaupi mínum, ef
ek vissa, at þú myndir eirnart lifa,4 ok ræðr
auðna lífi, en eigi, hvar maðr er kominn; betra er at
deyja með sœmð en lifa með skömm.” 4Ek
mynda – einart lifa: Ef ég hefði vitað, að þú
ættir að lifa einart (?: ævinlega), hefði ég lengi
fætt þig upp í ulllaupi mínum, þ. e. ekki sleppt
af þér hendinni.
11. Continued:
36. “But lifetimes are shaped by what will be,
not by where you are.”
ÍF XXXIV. 11. 24-5. Hon
svarar: “Ek mynda þik hafa lengi upp fætt í ulllaupi
mínum, ef ek vissa, at þú myndir eirnart lifa,4
ok ræðr auðna lífi, en eigi, hvar maðr er kominn; betra
er at deyja með sœmð en lifa með skömm.”
4Ek mynda – einart lifa: Ef
ég hefði vitað, að þú ættir að lifa
einart (?: ævinlega), hefði ég lengi fætt þig upp
í ulllaupi mínum, þ. e. ekki sleppt af þér
hendinni.
TPMA 11. 363. TOD/mort/death 5.
Tod als Wert und Vorteil 5.3. Der Tod ist besser als das Leben 5.3.2. Spez.
5.3.2.1. Ehrenvoller Tod ist bessar als ein Leben in Schande41 Nord.
772 En hinn er annarr (scil. kostr), at falla með
drengskap ok hugprýði, ok er þat betra en at lifa með skömm
Aber das ist die andere (Möglichkeit), mit Mut und Tapferkeit zu sterben,
und das ist besser, als mit Schande zu leben BJARNAR SAGA 4 S. 121. 773
Betra er at deyja med sœmd en lifva med skom Es ist besser, mit Ehre
zu sterben, als mit Schande zu leben ORKNEYINGA SAGA 11 S. 20, 25. 774 Deyum
heldr við sœmd, enn lifum við skömm Lieber sterben wir
mit Ehre, als dass wir mit Schande leben HRÓLFS SAGA GAUTREKSSONAR 24
(→FAS III, 150). 775 Því betra er at deyja dyrliga en
liva við skomm Denn es ist besser, ruhmfoll zu sterben, als mit Schande
zu leben FLÓVENTS SAGA I 25 S. 166, 30 (= GERING 17. JÓNSSON 28).
776 Gott er at velia vm tuo kosti: lifa med sœmd eda falla med dreingskap
Es ist gut, zwischen zwei Möglichkeiten zu wählen: leben mit Ehre
oder sterben mit Mut FLÓVENTS SAGA II 19 S. 204, 29. 777 En þó
vildi hann heldr deyja með sœmd en lifa með skömm Und
doch wollte er lieber mit Ehre sterben als mit Schande leben ÞORSTEINS
SAGA VÍKINGSSONAR 17 (→FAS II, 431). 778 Betur er at skilia
med heidur . en lifa med skömm Besser ist es, mit Ehre zu sterben,
als mit Schande zu leben KÅLUND 69 (= JÓNSSON, ARKIV 167. JÓNSSON
67). 41Vgl. ZILTENER 5202. 5212; HASSELL
M 228; WHITING D 95. D 104. D 239.
Ed. note. See proverbial reference in Laxdœla saga.
ÍF XXXIV. 11. 25. Merkit var gört af miklum hannyrðum ok ágætligum hagleik; þat var gört í hrafns mynd, ok þá er vindr blæss í merkit, þá var sem hrafn beindi fluginn.3 3flugr: flug; beina fluginn: hefja vængi til flugs: – Frá hrafnsmerki þessu segir einnig í Þorsteins s. Síðu-Hallssonar, 2. kap., og Njáls s., 157. kap. – Sjá ennfremur Anne Holtsmark: Vefr Darraðar, Maal og minne 1939, formála Jóns Jóhannessonar fyrir Austfirðinga s. (Ísl. fornr. XI), ritdóm Björns Sigfússonar um það bindi í Skírni 1951 – og skýringar við 157, Njáls s.
ÍF XXXIV. 18. 37-8. En er konungr fann
undandrátt í svörum jarls um þessa málaleitan,
er hann hafði áðr up hafit, þá mælti konungr:
"Ef þú, jarl, vill eigi gerask minn maðr, þá
er sá annarr kostr, at ek setja þann mann yfir Orkneyjar, er ek
vil. En ek vil, at þú veitir þá svardaga at kalla
ekki til landa þeira ok láta þá í friði
vera af þér, er ek set yfir. En ef þú vill engan þenna
kost, þá mun svá þykkja þeim, er löndum
ræðr,1 sem ófriðar myni þeim af þér
ván. “Má þér eigi undarligt þykkja,
at dalr komi móti hóli.”2 1er
– ræðr eftir Þ; er ek set yfir F. 2
?: Þótt hart verði látið mæta hörðu.
– Um orðtakið að láta dal koma móti
(eða: mæta) hóli, sjá Halldór
Halldórsson: Íslenzk orðtök, Rvík 1954, 146.–
47. bls.)
18. St Olaf Haraldsson (1015-30) to Thorfinn Jarl Sigurdsson,
when he refused to surrender his share of Orkney:
46. “If you won’t agree to this, then I take it
that the man I appoint must expect trouble from you and, in that case, don’t
be surprised if the valley confronts the mountain.” Editor’s
Note: This alludes to Isaiah cixl.4: ‘Let every valley be filled in, every
mountain and hill be laid low, let every cliff become a plain, and the ridges
a valley.’
FJ Proverb word 64. Page 74. dalr – er eigi ólíkligt
at mœti dalr hóli Laxd. 134. ‘Det er ikke usandsynligt
at en dal mødes med (?: svarer til, passer til) en bakke’; hvor
der er dale (fordybninger) må der nødvendigvis være bakker;
ordspr. anvendes om hvad der ufejlbarlig indtræder eller kan ske.
TPMA 1. 428. Berg. 1.1.1. Kein Berg ohne Tal (Nach
einem Berg kommt ein Tal) 12. 12a Nord. Má þér þá
eigi undarligt þykkja, þótt dalr mœti hóli
Du brauchst dich dann nicht zu wundern, wenn das Tal auf einen Hügel stösst
ORKNEYINGA SAGA 18 S. 36, 10. 13 SNORRI, HEIMSKRINGLA 273, 3 (Óláfs
saga helga 101) (= GERING S. 7). Þá er eigi ólíkligt,
at mœti dalr hóli Dann ist es nicht unwahrwscheinlich, dass
das Tal auf einen Hügel stösst LAXDŒLA SAGA 37, 42 (= JÓNSSON,
ARKIV 64. JÓNSSON 27).
Ed. note. Adynaton?
ÍF XXXIV. 18. 38. “Oss es, ef jarlar
þessir
ógnbráðir til ráðask,
hörð mun vinraum verða,
vandligr kostr fyr hönum.”
26. Arnor Jarl’s Poet when Thorfinn asks him to leave
the ship when coming under attack:
66. “Awkward our choice
when Earls are eager
to fight--friendship
is far from easy.”
ÍF XXXIV. 26. 67. “Muntu ok eigi
vilja vita þat á þik, at þú liggir hér
sem köttr í hreysi,2þar er ek berjumk
til frelsis hvárumtveggjum.” 2þú
liggir hér Lex. Run.; liggja hjá F.
26. Thorfinn Jarl to Kalf Arnason:
66. “You won’t want people to think that while
I was fighting for both our freedoms, you were skulking here like a
cat in a cave.”
ÍF XXXIV. 30. 77. Þá svarar
jarl: “Þat er satt, sem mælt er, at margan hendir
þat, er minnst varir. Ætlaða ek þá, at
ek mynda hvergi þess koma, at ek mynda þess gjalda, at ek væra
of friðsamr við óvini mína, en nú geld ek þess,
er ek hefi þér grið gefit. Eigi myndir þú hrópa
mik fyrir höfðingjum í dag, ef ek hefða þik drepa
látit sem aðra lögunauta þína.”
30. Thorfinn Jarl, in company of King Magnus, responds to a
man whom he let go rather than killing him, but who now claims compensation
for Thorfinn’s killing of his brother:
73. “The the old saying is true,” said the Earl,
“‘Many a trap for the unwary.’ I never expected
to suffer from being too easy on my enemies.”
FJ Proverb word 436. Page 197.
vara (2) – . . . verðr þat er varir ok svá hitt er
eigi varir Grett 26 (Boer 45) ‘Det hændes mange som man mindst
vænter’. jfr GJ: margan hendir það hann hugsar ekki
(sækir það hann sízt varir).
TPMA 3. 49. ERWARTEN/attendre/to expect 1. Oft
tritt ein, was man nicht erwartet Nord. 4 Mart gengr verr, en varir
Vieles geht schlechter, als man erwartet HÁVAMÁL 40, 6 (= JÓNSSON,
ARKIV 436. JÓNSSON 174). 5 Margan þat sœkir, Es minst
of varir Manchen sucht das heim, was er am wenigsten erwartet SÓLARLJÓÐ
8, 4 (= GERING S. 13). 6 Mart verðr annann veg enn maðrinn ætlar
Manches kommt anders, als man erwartet JÓMSVÍKINGA SAGA 47 (→FMS
XI, 150 [= JÓNSSON, ARKIV 450. JÓNSSON 178]). 7 Þat
er satt, sem mællt er, at margan hendir þat, er minnzst varir
Das ist wahr, was man sagt, dass manchem das widerfährt, was er am wenigsten
erwartet ORKNEYINGA SAGA 30 S. 83, 4 (= JÓNSSON, ARKIV 436. GERING S.
13. JÓNSSON 174). 8 Nú verðr sumt þats mangi varir
Nun geschieht manches, was niemand erwarter MÁLSHÁTTAKVÆÐI
25, 6 (= GERING S. 13). 9 Mart kann öðru víss til at bera
en menn hyggja Manches kann sich anders zutragen, als die Menschen erwarten
MÖTTULS SAGA 22 (→JÓNSSON, ARKIV 33 [= JÓNSSON, ARKIV
14]). Ähnlich: Nord. 15 “Verðr þat er varir”,
sagði Grettir, “ok svá hitt, er eigi varir” “Das
geschieht, was man erwartet”, sagte Grettir, “und ebenso das, was
man nicht erwartet” GRETTIS SAGA 14, 20 (= JÓNSSON, ARKIV 436.
JÓNSSON 174).
ÍF XXXIV. 65. 148. Kolr segir: “Eigi
þykki mér svá þó; mér þykki ørendit
gott ok mikit at gört, ef Hjaltar eru vinir yðrir, ok betra
farit en ófarit.”2 2ófarit
325; heima setit F, Þ.
65. Kol advises Rognvald, his son, upon the latter’s
return:
123. “A good effort is never wasted
”
ÍF XXXIV. 67. 156. Þorkell mælti:
“Eigi kemr nú at því, sem mælt er, at
mörg eru konungs eyru. Enn þótt þú sér
jarl, þá þykki mér undarligt, at þú hefir
ekki frétt til Sveins, en ek vissa þegar, at Vilhjálmr byskup
sendi hann til Suðreyja til Holdboða Hundasonar,2 ok hefir
hann þar verit í vetr.” 2Í
79. og 82. kap. er nafn þetta ritað í F Hornboði
(og í fyrirsögn 79. kap. Hornbogi). Haldið verður
í útgáfunni rithætti F (í 67. og 78. kap.)
Holdboði, sbr. og Þ: Hollbode.
67. Thorkel Flayer to Paul Jarl who has asked where Svein is:
128. “Evidently,” said Thorkel, “the old
saying that the king has many ears doesn’t apply in this
case.”
TPMA 9. 38. OHR/oreille/ear 3. Grosse Herren (Könige)
haben viele und gute Ohren Nord. 54 En hèr varð sem
mælt var, at mörg eru konúngs eyru Und hier zeigte sich
(wörtl.: wurde), wie gesagt war, dass der König viele Ohren hat HARALDS
SAGA HARÐRÁÐA 86 (→ FMS VI, 328). 55 En svâ
er sem mælt er, at mörg ero konúngs eyro Und so ist es,
wie man sagt, dass . . . JÓMSVÍKINGA SAGA 6 (→ FMS XI,
19). 56 En þat er, sem mælt er, at mörgu eru konungs eyru
Und es ist so, wie gesagt wird, dass . . . SNORRI, HEIMSKRINGLA 161, 32 (Ólafs
saga Tryggvasonar 82). 57 Þá sannaðisk þat, er fornkveðit
mál er, at mörg eru konungs eyru Da bewährte sich nun,
was das alte Sprichwort sagt, dass . . . EBD. 352, 7 (Ólafs saga helga
160). 58 En þá var, sem opt er mælt, at mörg eru
konungs eyru Es kommt nun nicht zu dem, was das Sprichwort sagt, dass .
. . EBD. 491, 17 (Haralds saga harðráða 69). 59 Eigi kemr
nu at þvi, sem mællt er at morg eru konungs eyru Es kommt nun
nicht zu dem, was das Sprichwort sagt, dass . . . ORKNEYINGA SAGA 68 S. 173,
2. 60 Mörg eru konungs eyru Der König hat viele Ohren STURLUNGA
SAGA II, 141, 29 (= JÓNSSON, ARKIV 218. JÓNSSON 95).
ÍF XXXIV. 81. 185. Ragna mælti: “Hér
kemr nú at því, sem mælt er, at fár
er svá vitr, at allt sjái sem er, því at
þetta er af hesti, en eigi af meri.”
81. Ragna to Jarl Rognvald who has said she’s wearing
a ‘mare’s tail’ on her head:
149. “This bears out the old saying,’ answered
Ragna, ‘No man knows all’: this comes from a stallion,
not a mare.”
ÍF XXXIV. 82. 186-7. Ok eptir þetta
segir Þorbjörn skilit við Ingigerði, systur Sveins, ok sendi
hana yfir á Nes til Sveins. Tók hann við henni vel, en þótti
gör til sín svívirðing mikil. Var þá með
þeim fjándskapr; kom þar at því, sem mælt
er, at foruðin sjásk bezt við.1 1Sbr.
Þ: to ond[e] frycte mest
for hver andre – , en síðan er bætt
við: oc søgte ingen aff dennem oberbarlige paa hin anden; en
þó leitaði nú hvárrgi berliga á annan
Lex. Run. – Til skýringar málshættinum: Foruðin
sjásk bezt við – mætti benda á vígbúnað
stórvelda á vorum dögum.
82. On Svein Asleifarson’s reaction when his sister,
Ingigerd, returns to him at Caithness, divorced by Thorbjorn Clerk:
150. So the old saying was once again borne out, ‘Evil
beware evil.’
TPMA 12. 82. UNGEHEUER/monstre/monster Vgl.
TROLL Nord. 1 Kom þar at þvi, sem mællt er,
at 'forudin siatz vid' Es kam da dazu, wie es heisst, dass die Ungeheuer
sich am besten in acht nehmen ORKNEYINGA SAGA 82 S. 207, 16 (= JÓNSSON,
ARKIV 119. JÓNSSON 47).
TPMA 10. 156. SCHLECHT/mauvais/bad 2.
Die Schlechten, die Bösen 2.7. Verschiedenes Nord. 377
To ond[e] frycte mest for hver andre Zwei Böse fürchten sich
am meisten voreinander ORKNEYINGA SAGA 82 S. 207, 16 Var. 378 Þú
hefir opt þat heyrt, at hinn dáligri kann sigrast á hinum
vildra Du hast oft gehört, dass der Schlechtere den Sieg über
den Besseren davontragen kann VALVERS ÞÁTTR 65, 23. 379 Agros
cum cerere vetat impia turba virere. – Ondhe men aarynghe spijllæ
forthi kommer aullen sijllæ Die Schar der Bösen verhindert,
dass die Getreideäcker grünen. – Böse Männer verderben
das Jahresgewächs; deshalb kommt das Getreide spät15
LÅLE 28. 15Die Anm. der Ausg.
gibt zwei mögliche Erklärungen: Entweder verdirbt das Getreide zur
Strafe für die Sünden der Bösen, oder böse Menschen richten
fremdes Getreide durch Zauberei zugrunde.
ÍF XXXIV. 84. 192. Þá
talar Þorbjörn fyrir þeim, at þeir fœri undarliga,
– "rekumsk eptir Sveini á leið fram, en höfum spurt,
at Valþjófr jarl, föðurbani minn, er skammt heðan
með litla sveit manna. Ok ef þér vilið fara at honum með
mér, þá vil ek því heita yðr, at mér
skal eigi fara sem Sveini, at ek gera yðr hlutræninga, ef oss berr
herfang í hendr, því at fé þat, er vér
fám, skulu þér hafa, en skipta mér því
einu til handa, er þér vilið, því at mér
þykkir betri frægð en fé."
TPMA 9. 387. RUHM/gloire/glory 3. Bedeutung
und Folgen des Ruhms 3.6. Verschiedenes Nord. 72 Þviat
mer þickir betri frægd enn fe Denn Ruhm dünkt mich besser
als Geld ORKNEYINGA SAGA 84 S. 213, 13. 73 Stema regit clarum cui fama fit
oda viarum. – Han gømmer dyrt syn [frægdh]3 gømmer
Der hat einen berühntem Stammbaum, dessen Ruhm zum Lied in den Strassen
wird. – Der hütet etwas Teures, welcher seinen Ruhm hütet LÅLE
1018. 3Fehlt im Druck A. Druck B had fred.
Vgl. den Komm. der Ausg.
ÍF XXXIV. 85. 200. En er koflmaðr heyrði
þetta, kvað hann: 49. Skelk aflar Sif silkis/svinn
at umbúð minni,/hlær stórum mun meira/mær en fallit
væri./Fár kann jarl, en árla/örlyndr,
at sjá görla,/hlunns drók eik af unnum/áðr, í
fiskiváðum. Síðan
fór koflmaðr í brott, ok urðu menn þess seinna vísir,
at þessi koflmaðr hafði verit Rögnvaldr jarl. Er þat
ok síðan mörgum manni kunnugt orðit, at þau hafa mörg
verit hans brögð, er bæði váru hjálpsamlig
fyrir guði ok skemmtilig fyrir mönnum. Menn kenndu ok orðskvið
þann, er stóð í vísunni, at fár kennir
jarl í fiskiváðum. 49. vísa.
– Svinn Sif silkis (a) aflar skelk at umbúð minni
(b); mær hlær stórum mun meira en fallit væri. Fár
kann görla at sjá jarl í fiskiváðum, en áðr
drók árla örlyndr hlunns eik (c) af unnum. a)
Sif (ásynja) silkis: kona. – b) afla
skelk at e-u: hræðast að e-u. – c) hlunns
eik: skip. Hin ágæta kona hæðist
að búningi mínum; hún hlær stórum mun
meira an hæfilegt væri. Fáir þekkja glögglega
jarlinn, þegar hann er kominn í fiskimannsgervið, en ég,
sem er kappsmaður, dró áður snemma (í morgun) bát
af sjó.
85. After disguising himself in a white cowl, Rognvald Jarl
helps with fishing, then reveals himself in a verse:
“. . .and they realized the significance of the words in the verse, that
not many people know an earl when he’s dressed as a fisherman.”
TPMA 7. 68. KLEID/habit/dress 2.
Kleider sind nicht massgebend und nicht wichtig 2.1. Kleider lassen den Menschen
nicht erkennen 2.1.2. Spez. Nord. 81 Menn kendu ok orðskvið
þann, er stòð í vísunni, at 'fár kennir
jarl í fiskiváðum' Man kannte auch dieses Sprichwort,
das in der Strophe stand: "Wenige erkennen einen Fürsten in Fischerkleidern"
ORKNEYINGA SAGA 85 S. 221 (= JÓNSSON, ARKIV 200. JÓNSSON 87).
ÍF XXXIV. 85. 200. En er koflmaðr heyrði
þetta, kvað hann: 49. Skelk aflar Sif silkis/svinn
at umbúð minni,/hlær stórum mun meira/mær en fallit
væri./Fár kann jarl, en árla/örlyndr, at sjá
görla,/hlunns drók eik af unnum/áðr, í fiskivöðum. Síðan
fór koflmaðr í brott, ok urðu menn þess seinna vísir,
at þessi koflmaðr hafði verit Rögnvaldr jarl. Er þat
ok síðan mörgum manni kunnugt orðit, at þau hafa mörg
verit hans brögð, er bæði váru hjálpsamlig
fyrir guði ok skemmtilig fyrir mönnum. Menn kenndu ok orðskvið
þann, er stóð í vísunni, at fár
kennir jarl í fiskiváðum. 49.
vísa. – Svinn Sif silkis (a) aflar skelk at umbúð
minni (b); mær hlær stórum mun meira en fallit væri.
Fár kann görla at sjá jarl í fiskiváðum,
en áðr drók árla örlyndr hlunns eik (c) af unnum.
a) Sif (ásynja) silkis: kona. –
b) afla skelk at e-u: hræðast að e-u. –
c) hlunns eik: skip. Hin ágæta kona hæðist
að búningi mínum; hún hlær stórum mun
meira an hæfilegt væri. Fáir þekkja glögglega
jarlinn, þegar hann er kominn í fiskimannsgervið, en ég,
sem er kappsmaður, dró áður snemma (í morgun) bát
af sjó.
85. After disguising himself in a white cowl, Rognvald Jarl
helps with fishing, then reveals himself in a verse:
“. . .and they realized the significance of the words in the verse, that
not many people know an earl when he’s dressed as a fisherman.”
TPMA 7. 68. KLEID/habit/dress 2.
Kleider sind nicht massgebend und nicht wichtig 2.1. Kleider lassen den Menschen
nicht erkennen 2.1.2. Spez. Nord. 81 Menn kendu ok orðskvið
þann, er stòð í vísunni, at 'fár kennir
jarl í fiskiváðum' Man kannte auch dieses Sprichwort,
das in der Strophe stand: "Wenige erkennen einen Fürsten in Fischerkleidern"
ORKNEYINGA SAGA 85 S. 221 (= JÓNSSON, ARKIV 200. JÓNSSON 87).
ÍF XXXIV. 86. 213-4. Erlingr svaraði
rœðu jarls: "Eigi vil ek þegja við yðru boði,
en engi em ek ráðagörðamaðr. Er ok heldr at kveðja
at þessu þá menn, er fleira hafa sét ok vanari er[u]
slíkum ferðum, sem er Eindriði ungi. En hér mun fara sem
mælt er, at skjóta mun verða fugls, áðr
fái. Megum vér ok freista at gefa til nökkut ráð,
fyrir hvat sem kemr."
86. Erling Wry Neck, suggesting to Rognvald Jarl a plan for
attacking the castle in Galicia, tyrannically occupied by Godfrey, a foreign
chieftain:
168. “Still, they say you never catch a bird
without a shot, so let me make a suggestion. . .”
ÍF XXXIV. 103. 276. Um kveldit, er menn
sátu við elda, hnaus Rögnfaldr jarl mjök. Haraldr jarl
mælti: "Hvellr hneri, frændi."4 4Haraldr
– frændi F: Da sagde Rognvalder: Knysen
betydr Reisen fremgang, frende. Det er sanden, sagde Harild, om ingen
knyser flere Þ. – Þó að Taylor treysti
ekki fullkomlega þessari gerð, tekur hann hana fram yfir F-gerðina.
Ég kýs hins vegar að halda henni, hygg, að þýðandinn
hafi hér vikið frá fyrirmynd sinni og hafte e.t.v. í
huga málsháttin: Fall er farar heill –, sem algengur
er í fornum sögum (sjá um hann grein eftir Ludvig Holm-Olsen:
En replikk i Harald Hardrådes saga, Maal og minne, 1959, 35-41). Hafa
menn hann ýmist sjálfum sér eða öðrum til
hughreystingar, enda er þeim þá stundum skammt til annars
meira falls. – Frásögn F er í krappasta lagi,
því að Rögnvaldur er þar ekkert látinn segja,
hinum fáu, en eftirminnilegu orðum Haralds jarls ætlað
það einum að vekja hinn óþægilega grun um,
að allt sé ekki með felldu. – Í Þjóðsögum
Jóns Árnasonar (II, 553 – 54, 555 –
57) eru nokkrar frásagnir um hnerra, og sést þar, að
hann getur verið hvort tveggja, góðs og ills viti.
TPMA 9. 1. NIESEN/éternuer/to sneeze 1.
Niesen bedeutet Glück und Erfolg1 Nord. 1
Knysen betyder Reisen fremgang Niesen bedeutet Erfolg für die Reise
ORKNEYINGA SAGA 103 S. 309. 20 Var. 2 Vi qui sternutat sors illum leta salutat.
– Hoo som hordelighe nys han faar godh skæffnæ Wer gewaltig
niest, den grüsst ein glückliches Los. – Wer so schwer
niest, der erlangt ein gutes Geschick LÅLE 1129. 1Schon
in der Antike galt das Niesen als ein gutes Vorzeichen (vgl. HOM., OD. 17, 541
ff.), und das Niesen der Götter wurde als Zustimmung gedeutet (vgl. THEOKR.
18, 16; CATULL. 45, 17; PROP. 2, 2, 33; OVID., HER. 19, 151).
ÍF XXXIV. 107. 286. Jarl mælti: "Þat
vilda ek nú, Svein, at þú legðir af hernaðinn. Er
nú gott heilum vagni heim at aka,2 en þú
veizt þat, at þú hefir lengi fœddan þik við
hernaðinn ok lið þitt. En ójafnaðarmönnum ferr
svá flestum, at þeir látask í hernaðinum, ef
þeir taka sik eigi sjálfir frá." 2Þ;
taka F.
FJ Proverb word 428. Page 196. vagn – gott (bezt)
heilum vagni heim at aka Eg 119, Icels I 219, Flat II 282, Fas II 115,
Karl. 388. ‘Det er godt (bedst) at køre hjem med en hel vogn’
(hel = ubeskadiget).
TPMA 12. 311. WAGEN (Subst.)/voiture/waggon 2.
Fahren mit dem Wagen 2.1. Es ist gut, mit ganzem Wagen heimzufahren Mlat.
24 . . . utile referens, rebus integris incolumni redire curru Indem
er darlegte, es sei von Nutzen, dann zurückzukehren, wenn die Verhältnisse
noch gut stünden und der Wagen noch unbeschädigt sei SAXO GRAMM. 141,
16. Nord. 25-27 Ok er gott heilum vagni heim at aka Und
es ist gut, mit unbeschädigtem Wagen heimzufahren SVERRIS SAGA 76 (→
FMS VIII, 186). SNORRI, ÓLÁFS SAGA HELGA 147 (→ FMS
IV, 364). SNORRI, HEIMSKRINGLA 345, 29 (Óláfs saga
helga 151). 28 Ok er nú gott heilum vagni heim at aka Und es
ist nun gut . . . HARALDS SAGA HARÐRÁÐA 8 (→ FMS VI, 151).
29 Er nu gott heilum vagni heim at aka Es ist nun gut .. . . ORKNEYINGA
SAGA 106. S. 318, 19. 30 Þá var gott heilum vagni heim
at aka Damals sei es gut gewesen, dass er mit unbeschädigtem Wagen
heimgefahren sei EGILS SAGA 38, 7 (= JÓNSSON, ARKIV 428. JÓNSSON
173). 31 Þvíat betra er heilum vagne heim at aka . . .
Denn es ist besser, mit unbeschädigtem Wagen heimzufahren ALEXANDERS SAGA
61. 32 Ok kvað gott heilum vagni heim at aka Und er sagte, es sei
gut . . . KETILS SAGA HÆNGS 2 (→ FAS II, 115 [= JÓNSSON,
ARKIV 428]).
ÍF XXXIV. 106. 286. Jarl svarar: "Þat
er ok vant at sjá, félagsmaðr, hvárt
fyrr kemr, hel eða langframi." Eptir þetta fell niðr
rœðan. Haraldr jarl fór á brott af veislunni ok var út
leiddr með sœmiligum gjöfum. Skilðusk þeir Sveinn með
miklum kærleikum.
106. Harald Jarl to Svein Asleifarson, who against his advice
wants to go raiding one more time:
216. “Hard to tell which comes first,
old fellow,” said the Earl, “death or glory.”
TPMA 11. 353. TOD/mort/death 3. Tod
als allgegenwärtige und unberechenbare Erscheinung 3.5. Der Tod ist für
alle eine unbekannte Grösse 3.5.2 Wir wissen nichts über Leben und
Tod Nord. 571 Þat er ok vant at sia, felagsmadr, hvart
fyrr kemr, hel edr langframi Das ist auch schwer zu sehen, Genosse, was
eher kommt: Tod oder langes Leben (Baetke) ORKNEYINGA SAGA 106 S. 319, 7.
Return to
Concordance